Η Νίκαια και η ιστορική πορεία της

     Η Νίκαια της Αττικής δημιουργήθηκε  μετά την Εθνική Καταστροφή του 1922, από τους Έλληνες της Μ. Ασίας, του Πόντου και της λοιπής Ανατολής, που, βίαια, εκπατρίσθηκαν από τις τρισχιλιόχρονες πατρίδες τους.

     Ο θεμέλιος λίθος του συνοικισμού της Νέας Κοκκινιάς, του μεγαλύτερου μετά την Θεσσαλονίκη στην Ελλάδα, τέθηκε την 18η Ιουνίου 1923 και 6.390  οικογένειες στεγάσθηκαν σε 4.484 παραπήγματα, ενώ μέχρι το 1925 είχαν κτισθεί 10.000 δωμάτια για 45.000 οικογένειες.  Για την οικοδόμησή τους εργάσθηκαν 4.000 πρόσφυγες μεταξύ των οποίων και 900 γυναίκες. Το 1928 διαβιούσαν 33.332 ψυχές και 2.426 στο Κουτσικάρη (Κορυδαλλό). 

    Οι δρόμοι έλαβαν τις ονομασίες τους από τις πόλεις της Ανατολής (μετά από ιδέα του Σμυρναίου αρχαιολόγου Στίλπωνα Πιττακή) και με αλφαβητική σειρά  για να παραμείνουν ζωντανές στην καθημερινή μας ζωή.

ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ: Κατασκευάσθηκαν, με προχειρότητα και ευτελή υλικά, οικήματα των 36 τ.μ. ισόγεια, διώροφα και τετραπολυκατοικίες, χωρίς έργα υποδομής, ηλεκτρικό ρεύμα, αποχετευτικό δίκτυο και παροχή ύδατος.
ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ: Το 1923, ιδρύθηκε νοσοκομείο από την φιλανθρωπική οργάνωση «Νοσοκομεία Αμερικανίδων Κυριών» με πρόεδρο την αμερικανίδα γυναικολόγο  Dr. Esther Lovejoy  και διευθύντρια την  Dr. Emile Parmely.       

ΤΕΧΝΗ: Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της οδού Γεωργίου Κονδύλη (τώρα 7ης Μάρτη) με τους έξι κινηματογράφους από του 14 που λειτουργούσαν στην πόλη. Λειτουργούσε θέατρο και χοροδιδασκαλία.
ΑΘΛΗΤΙΚΑ: Αναδημιούργησαν και την αθλητική τους ζωή με οργανωμένο αθλητισμό, στίβο, ποδόσφαιρο, ίδρυση γυμναστηρίου, γηπέδων, μουσικοαθλητικών Συλλόγων, παγοδρόμιο κλπ.
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ:     Το 1923  τα πρώτα σχολειά λειτούργησαν μέσα στα πλυντήρια ή στα αντίσκηνα όπου πρωτοδίδαξαν οι διδασκάλισσες και οι διδάσκαλοι του συνοικισμού.
Πρώτη δασκάλα ήταν η Μαριάνθη Σκαλά   Το 1924 ιδρύθηκε το πρώτο Δημοτικό σχολείο προσφύγων .   
1925 : Ίδρυση του Γυμνασίου Αρρένων ως Παράρτημα του Δ΄ Γυμνασίου Πειραιώς. Στεγάσθηκε σε παράγκα, το 1926. Το 1932 το Γυμνάσιο ανεξαρτοποιήθηκε από τον Πειραιά.
1928: Ίδρυση Νυκτερινής Εμπορικής Σχολής για τους πολυπληθείς εργαζομένους νέους μετά από ενέργειες του Αρχιερατικού Επιτρόπου Νικαίας Γερβασίου Σουμελίδη.  Οι ίδιες ανάγκες οδήγησαν και στην ίδρυση της Επαγγελματικής Σχολής Θηλέων και Δημόσιας Εμπορικής Σχολής.
1936 : Έξι Δημόσια και έξι Ιδιωτικά Δημοτικά Σχολεία, Νυκτερινό Δημοτικό και Νυκτερινό Ημιγυμνάσιο της Χ.Α.Ν.
1938 : Τεχνικές Σχολές ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΔήμουΝέας Κοκκινιάς. Έπαυσαν να λειτουργούν το 2007.
Στην πόλη υπήρχαν και Φροντιστήρια Ξένων Γλωσσών.

    
ΠΡΟΣΚΟΠΙΣΜΟΣ: 1923: Οργάνωση πρώτης Προσκοπικής Ομάδας Ν. Κοκκινιάς (2ο  Σύστημα Πειραιώς).
1937 : Ίδρυση πρώτης Ομάδας  Ελληνίδων Οδηγών  Νέας Κοκκινιάς.
ΔΗΜΟΣ:   Ο συνοικισμός της Νέας Κοκκινιάς ανήκε διοικητικά στον Δήμο Πειραιώς έως τον Δεκέμβριο του 1933. Τον Ιανουάριο του 1934 αναγνωρίσθηκε ως Δήμος Νέας Κοκκινιάς με πρώτο Δήμαρχο τον Στυλιανό Κοραή.    
     Την 8η Νοεμβρίου 1940 ο Δήμαρχος Ιωάννης Μήλιος ανακοίνωσε την μετονομασία του Δήμου σε ΝΙΚΑΙΑ, μετά σχετική πρόταση του Ιωάννου Μελά, δικηγόρου, βουλευτού και αργότερα υπουργού, καταγομένου από την Βιθυνία.
ΚΑΤΟΧΗ:   Κατά την Γερμανική Κατοχή η Νίκαια πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος εκτός των μεμονωμένων εκτελέσεων και την 6η και 7η   Μαρτίου 1944, όταν σ’ όλη την πόλη οι μάχες και οι εκτελέσεις σκόρπισαν τον θάνατο.
     Την 17η  Αυγούστου του ίδιου χρόνου η Νίκαια έζησε και τον εφιάλτη του Μπλόκου. Τα ξημερώματα αυτής της ημέρας τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής έζωσαν την  προσφυγούποπολη και κάλεσαν τους άρρενες πολίτες από 14 έως 65 ετών να παρουσιασθoύν στην πλατεία της Οσίας Ξένης.  Στον τόπο του μαρτυρίου την Μάντρα ( υφαντουργείο) θυσιάσθηκαν πάνω από 148 παλληκάρια (άνδρες και γυναίκες) αλλά εκτελέσθηκαν από τους Γερμανούς, επί τόπου, και μερικοί από τους Έλληνες προδότες.    
     Οι υπόλοιποι μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου πεζή. Οι  Γερμανοί έκαψαν 95 σπίτια.

                                   ΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ
ΑΡΜΕΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ:
1923:  Κατοίκησαν στις νότιες, κυρίως, παρυφές του προσφυγικού συνοικισμού και στα όρια με την Παλαιά Κοκκινιά Αρμένιοι πρόσφυγες διασωθέντες από την γενοκτονία που είχαν εξαπολύσει και εναντίον τους οι Τούρκοι, σε αριθμό 9.000 -10.000 ανθρώπων.
1927:  Ίδρυση σχολείου Ζαβαριάν
1932 : Ενοριακός ναός των Ορθοδόξων Αρμενίων Άγιος Ιάκωβος
1934 : Ίδρυση Γενικής Αγαθοεργής Αρμενικής Ένωσης. Στο ίδιο κτίριο στεγάζεται και το Σωματείο ΑΡΑΡΑΤ.
1940 : Λειτουργία πέντε Δημοτικών  σχολείων.

 

     Η Νίκαια σήμερα είναι μία σύγχρονη μεγαλούπολη με 87.700 πληθυσμό, σύμφωνα με την απογραφή του 1991 και με την απογραφή του 2001 στους 93.086 (στην πραγματικότητα φθάνει περί τους 120.000 κατοίκους).  Στην πόλη ήρθαν και κατοίκησαν, κυρίως από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, και άτομα από την επαρχία με αποτέλεσμα να αυξηθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα ο πληθυσμός.
     Οφείλουμε ν’ αναφέρουμε ότι ψυχή των θρησκευτικών συναισθημάτων του συνοικισμού ήταν ο από Σεβαστείας Γερβάσιος, γεγονός διαπιστωμένο και μέσα από την ιστορική διαδρομή που μόλις επιχειρήσαμε. Αυτός επιστατούσε και πρωτοστατούσε όχι μόνο για την Θρησκευτική μέριμνα αλλά και για την κοινωνική και πνευματική των προσφύγων (που είχαν εγκαταληφθεί στην μοίρα τους) όπως ακόμη, φρόντισε να μεταφερθούν, κυρίως σε ναούς της Νικαίας ιερά αντικείμενα, τέμπλα κ.λ.π. από την  Ανατολή κατά την Ανταλλαγή του 1923.
     Ο Γερβάσιος (κατά κόσμον Ευριπίδης Σουμελίδης) γεννήθηκε το 1882 στην Βαρενού Χαλδίας του Πόντου που ανήκε στην Μητρόπολη Αργυρουπόλεως. Το 1906  αποφοίτησε από την Σχολή της Χάλκης και εργάσθηκεω ως διδάσκαλος και ιερέας στην Κων/πολη, Καισάρεια, Θράκη και εξορίσθηκε για την θρησκευτική και εθνική του δράση την Σόφια. Με την λήξη των Βαλκανικών πολέμων χειροτονήθηκε  Επίσκοπος Σεβαστείας, μετά από ενέργειες στις οποίες πρωτοστάτησεν ο Αρχιερατικός Επίτροπος Μ. Κοκκινιάς ο από Σεβαστείας Γερβάσιος  Σουμελίδης
     Το 1924 έφθασε στον Πειραιά προερχόμενος από την Μερσίνα της Μ. Ασίας με 38 κιβώτια γεμάτα ιερά κειμήλια και άλλα που προαναφέραμε και που μπόρεσε να περισυλλέξει.
     Τα περισσότερα άφησε στη Νίκαια και άλλα έστειλε σ’ εκκλησίες της Καστοριάς και στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών όπου και εκτίθενται.
     Στη Νίκαια ονομάσθηκε Αρχιερατικός Επίτροπος και εκτός των άλλων φρόντισε για την ίδρυση (1928) Εμπορικής Σχολής για τους εργαζομένους νέους, του Γυμνασίου Νικαίας και δημιούργησε το Γυμναστήριο Νικαίας - Κορυδαλλού.
     Το 1934 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Γρεβενών, όπου και εξεδήμησεν εις Κύριον την 16 – 4 -1942 κατά την Γερμανική Κατοχή.
     Η Νίκαια τον τίμησε για την ανεκτίμητη προσφορά του με την μεταφορά των οστών του στο Κοιμητήριο της πόλεως που τόσο αγάπησε, την αφιέρωση κεντρικής οδού στο όνομά  του: οδός Γερβασίου Γρεβενών (και όχι απλά Γρεβενών όπως λανθασμένα την αναφέρουμε), την ίδρυση
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΝΙΚΑΙΑΣ :15 - 1-1965 ίδρυση Ιεράς Μητροπόλεως Νικαίας.
9-7-1967 : Ενθρόνιση  πρώτου Μητροπολίτη του Τριμυθούντος Γεωργίου Παυλίδη.

     Τον διεδέχθη ο Μητροπολίτης κυρός Ιάκωβος Παπαθανασίου - Γκίνης ο οποίος εκοιμήθη εν Κυρίω την 17-11-1994 και ετάφη στο Κοιμητήριο της πόλεως.
     Τρίτος Μητροπολίτης Νικαίας εκλέχθηκε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αλέξιος Βρυώνης και ενθρονίσθηκε στην Νίκαια τον Μάρτιο του 1995 και ο οποίος έγινε πανηγυρικά δεκτός από το χριστεπώνυμο πλήρωμα της Μητροπόλεως Νικαίας. Ο Μητροπολίτης Αλέξιος επιδίδεται σε μεγάλο φιλανθρωπικό έργο για την ανακούφιση των απόρων της Μητροπόλεως Νικαίας.